ကလျာမိုးမြင့်

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် ထုတ်ဖော်ကြေညာလိုက်တဲ့ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်ကို ပါလက်စတိုင်းက လက်မခံနိုင်ကြောင်း ငြင်းဆန်လိုက်ပြီးနောက်မှာ ပါလက်စတိုင်း အာဏာပိုင်တွေဟာ အစ္စရေးနဲ့ ဆက်ဆံရေးမှန်သမျှကို ဖြတ်တောက်လိုက်ရုံမက အမေရိကန်နဲ့ပါ ဆက်ဆံရေးဖြတ်တောက်လိုက်ပါတယ်။
အစ္စရေးရဲ့လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်ပြည့်၀စေဖို့အတွက် နယ်စပ်မှာ စစ်မဲ့ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံတစ်ခုထူထောင်ဖို့ တိုက်တွန်း တဲ့ အမေရိကန်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ အဆိုပြုကမ်းလှမ်းချက်ကို လုံးဝ အရေးမစိုက်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီးတဲ့နောက် ပါလက်စတိုင်းသမ္မတ မာမွတ်အာဘတ်စ်က အဲဒီနှစ်နိုင်ငံနဲ့ ဘယ်လိုဆက်ဆံရေးမှ ရှိတော့မှာမဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ကန့်သတ်ခံရ
သမ္မတထရမ့်ဟာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ၎င်းရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်ကို ပြီးခဲ့တဲ့အင်္ဂါနေ့က ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့တာဖြစ်ပြီး ဒီအစီအစဉ်အရ သိမ်းပိုက်ခံအနောက်ဘက်ကမ်းဒေသမှာရှိတဲ့ အခြေချအိမ်ရာတွေ အားလုံး အစ္စရေးကို ကျူးကျော်သိမ်းပိုက်ခွင့်ပေးလိုက်ရုံသာမက အရှေ့ ဂျေရုဆလင်ရဲ့ နယ်နိမိတ်အားလုံးနီးပါးကို ထိန်းချုပ်ဖို့ အခွင့်ပေး လိုက်ရာရောက်သွားပြီး ဒီအချိန်မှာ ပါလက်စတိုင်းပြည်သူတွေ ကတော့ သိမ်းပိုက်ခံအနောက်ဘက်ကမ်းရဲ့ အစိတ်အပိုင်း တွေမှာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ကန့်သတ်ခံလိုက်ရမယ့်အခြေအနေ မျိုးဖြစ်တယ်လို့ ပါလက်စတိုင်းအာဏာပိုင်တွေဘက်က ဝေဖန် ပြောဆိုထားပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့ ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်က အီဂျစ်နိုင်ငံ မြို့တော်ကိုင်ရိုမှာ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ တစ်ရက်ကြာ အာရပ်အဖွဲ့ချုပ် အရေးပေါ် အစည်း အဝေးမှာ မစ္စတာအာဘတ်စ်က ကျွန်ုပ်တို့အနေနဲ့ အစ္စရေးနဲ့ရော အမေရိကန်နဲ့ပါ လုံခြုံရေးအရ ဆက်ဆံမှုအပါအဝင် ဘာ ဆက်ဆံရေးမှ မရှိတော့ဘူးဆိုတဲ့အကြောင်း အစ္စရေးဘက်ကို အသိပေးလိုက်ပြီလို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး လောလောဆယ်မှာတော့ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးအာဏာပိုင်တွေ ဆီက ဘာတုံ့ပြန်မှုမှ ပေါ်ထွက်မလာသေးပါဘူး။
ညှိနှိုင်းဖို့ အလိုမရှိ
သမ္မတထရမ့်ရဲ့ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု၊ မက်ဆေ့ပေးပို့မှုကအစ အဲဒီ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်ဆိုတဲ့ မိတ္တူကိုတောင် လက်ခံဖို့အစီအစဉ် မရှိဘူး၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အဲဒီအရာတွေ အသုံးပြုပြီး ကျွန်ုပ်တို့ကို လာညှိနှိုင်းနေဦးမှာကို အလိုမရှိလို့ပဲလို့ မစ္စတာ အာဘတ်စ်က ဆိုပါတယ်။ ပါလက်စတိုင်းအရေးကို ဒီနည်းနဲ့ ဖြေရှင်းလိုက်တာဟာ ကျွန်ုပ်တို့ဘယ်တော့မှ လက်ခံမှာမဟုတ်ဘူး။ ဂျေရုဆလင်မြို့ကို ရောင်းစားလိုက်တယ်ဆိုတာမျိုးကို ကျွန်ုပ်ရဲ့ သမိုင်းကြောင်းမှာ ဘယ်တော့မှ မှတ်တမ်းတင်ခံမှာမဟုတ်ဘူး လို့ မစ္စတာအာဘတ်စ်က ပြတ်ပြတ်သားသားဆိုခဲ့ပါတယ်။
ပါလက်စတိုင်းသမ္မတက ၎င်းအနေနဲ့ သိမ်းပိုက်ခံခဲ့ရတဲ့ ပါလက်စတိုင်းနယ်နိမိတ်ကို အစ္စရေးရဲ့ထိန်းချုပ်မှု အဆုံးသတ် ဖို့နဲ့ အရှေ့ဂျေရုဆလင်မှာ ပါလက်စတိုင်းမြို့တော်နဲ့တကွ နိုင်ငံ တစ်ခုထူထောင်ရေး ဆက်လက်ကြိုးပမ်းမယ်လို့ အလေးအနက် ကတိပေးအပ်လိုက်ပါတယ်။ သို့သော်လည်းပဲ အစ္စရေးနဲ့ပြုလုပ် တဲ့ ဘယ်လိုညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုမျိုးမှ အမေရိကန်ရဲ့ ကြားဝင် စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုကို လက်ခံမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ထပ်လောင်းပြောဆို ထားပါသေးတယ်။
သဘောထားဖော်ပြ
ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး ပါလက်စတိုင်းရဲ့ သဘောထားရပ် တည်ချက်ကို ဖော်ပြဖို့အတွက် မစ္စတာအာဘတ်စ်က ကုလ သမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီ၊ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ဒေသ တွင်းအဖွဲ့အစည်းတွေအထိ တက်မယ်လို့ဆိုပါတယ်။ အာရပ် အဖွဲ့ချုပ်အကြီးအကဲ မစ္စတာ အာမက်အဘူလ်ဂိတ်က သမ္မတ ထရမ့်ရဲ့ အဆိုပြုချက်ဟာ အစ္စရေး- ပါလက်စတိုင်း ပဋိပက္ခနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အမေရိကန်ရဲ့ ကာလကြာတည်ရှိလာတဲ့ နိုင်ငံခြား ရေးမူဝါဒကို ရုတ်ခြည်းပြောင်းလဲပစ်လိုက်တယ်ဆိုတာကို ပြသ နေတယ်လို့ ဝေဖန်လျက်ရှိပါတယ်။
ဒီမူဝါဒအပြောင်းအလဲက ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဆောင်ကြဉ်းနိုင်ဖို့ အကူအညီဖြစ်လာမှာမဟုတ်သလို အဖြေတစ်ခုလည်းမဟုတ် ဘူးလို့ ၎င်းက ပြောပါတယ်။ မစ္စတာအဘူလ်ဂိတ်က နှစ်ဖက် စလုံးအတွက် ကျေနပ်လက်ခံနိုင်လောက်တဲ့ အဖြေတစ်ခုရတဲ့ အထိ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်ညှိနှိုင်းကြဖို့လည်း တိုက်တွန်းနေပါတယ်။ ပြီးတော့သမ္မတထရမ့်ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်ဟာဆိုရင် လည်း ဆယ်စုနှစ်သုံးခုကြာအောင် ငြိမ်းချမ်းရေးကြိုးပမ်းလာခဲ့သမျှကို နောက်ကြောင်းပြန်လှည့်သွားအောင်လုပ်လိုက်တဲ့ အစီအစဉ်တစ်ခုအဖြစ် အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်က ထုတ်ပြန်ချက် တစ်စောင်ဖော်ပြခဲ့တာကို တွေ့ရပါတယ်။
လိုလားချက်တွေနဲ့မကိုက်ညီ
အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့လုပ်ဆောင်တဲ့ ဆယ်စုနှစ်သဘော တူညီမှုဆိုတဲ့အစီအစဉ်ကို အာရပ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတွေက ပယ်ချခဲ့ရတဲ့အကြောင်းကတော့ ဒီအစီအစဉ်က ပါလက်စတိုင်း ပြည်သူတွေရဲ့ အနိမ့်ဆုံးအခွင့်အရေးနဲ့ ပါလက်စတိုင်းပြည်သူ တွေရဲ့ ပြင်းပြတဲ့ လိုလားချက်၊ ရည်မှန်းချက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီမှု မရှိတဲ့အတွက်ကြောင့်ပါပဲ။
အစ္စရေး-ပါလက်စတိုင်းပဋိပက္ခကို အဖြေရှာဖို့ အာရပ်နိုင်ငံ များအဖွဲ့က လက်ခံခဲ့တဲ့ ၂၀၀၂ ခုနှစ် ငြိမ်းချမ်းရေးကြိုးပမ်းမှုကို အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်က ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအဆိုပြုချက်မှာ ၁၉၆၇ ခုနှစ်က ပါလက်စတိုင်းရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နယ်နိမိတ်ကို အစ္စရေးသိမ်းပိုက်ခဲ့မှုအတွက် တုံ့ပြန်မှုအနေနဲ့ အာရပ်နိုင်ငံတွေနဲ့ အစ္စရေးပုံမှန်ဆက်ဆံရေးတစ်ခုထားရှိဖို့ အဲဒီ ငြိမ်းချမ်းရေးကြိုးပမ်းမှုက အဆိုပြုခဲ့ပါတယ်။
သိမ်းပိုက်ခွင့်ပေး
ဝါရှင်တန်မှာပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ပူးတွဲသတင်းစာရှင်းလင်းပွဲအတွင်း သမ္မတထရမ့်က အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် နေတန်ယာဟုနဲ့အတူ ၎င်းရဲ့ ကာလရှည်စောင့်ဆိုင်းခဲ့ရတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ် တစ်ရပ်ကို ထုတ်ဖော်ကြေညာခဲ့တာပါ။ အဲဒီအစီအစဉ်အရဆိုရင် ပါလက်စတိုင်းပြည်သူတွေနဲ့တကွ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းက တရားမဝင်ဘူးလို့ ယူဆထားကြတဲ့ အနောက်ဘက်ကမ်း အခြေချအိမ်ရာတွေအားလုံး အစ္စရေးကို သိမ်းပိုက်ခွင့်ပေးလိုက် သလိုဖြစ်သွားနိုင်ပြီး အနောက်ဘက်ကမ်းရဲ့ လေးပုံတစ်ပုံ လောက်ပါဝင်နေတဲ့ ဂျော်ဒန်တောင်ကြားဒေသကိုပါ အစ္စရေးလက်ထဲရောက်သွားစေနိုင်တဲ့ အစီအစဉ်ဖြစ်သွားနိုင်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
လုယူမယ့် အစီအစဉ်
ဒီတော့ အဲဒီအရာတွေအတွက် ပါလက်စတိုင်းဘက်က ဘယ်လိုအကျိုးခံစားခွင့်ရှိမှာလဲ။ ပါလက်စတိုင်းပြည်သူတွေ အနေနဲ့ ဂါဇာဒေသ၊ အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ နေရာအများ အပြားနဲ့ ဂျေရုဆလင်မြို့စွန်ရှိ အိမ်နီးချင်းနယ်မြေအချို့တွေမှာ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံတစ်ခုထူထောင်နိုင်မယ်။ အဲဒါတွေ အားလုံးကို လမ်းတွေ၊ တံတားတွေ၊ မြေအောက်ဥမင်တွေနဲ့ ကွန်ရက်အသစ်တစ်ခု ချိတ်ဆက်ထားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
အစ္စရေးက နိုင်ငံရဲ့နယ်စပ်တွေ၊ လေပိုင်နက်တွေနဲ့ လုံခြုံ ရေးဆိုင်ရာ လုပ်ပိုင်ခွင့်တွေအားလုံးကို ထိန်းချုပ်မှာဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဒီတော့ သမ္မတထရမ့်ရဲ့ အဲဒီအစီအစဉ်က ပါလက် စတိုင်းရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံကို လုယူလိုက်တာက လွဲပြီး ဘာမှထူးခြားမသွားဘူးလို့ ဝေဖန်ရေးသမားတွေက ပြောကြပါတယ်။
ပြီးတော့ ၁၉၄၈ ခုနှစ်စစ်ပွဲမှာ အိုးအိမ်ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရတဲ့ ပါလက်စတိုင်း ဒုက္ခသည်တွေ နေရပ်ပြန်လာဖို့ အခွင့်အရေးကို လည်း အဲဒီအစီအစဉ်က ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်နိုင်ပါတယ်။ အလုံးစုံ သဘောတူညီမှုရရှိဖို့ကတော့ ဂါဇာမှာရှိတဲ့ ဟားမားစ်အဖွဲ့ အုပ်ချုပ်သူတွေနဲ့ တခြားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ရဲ့ သဘောထား အပေါ်မှာ မူတည်နေပါတယ်။ အမေရိကန်နဲ့ မဟာမိတ်ဖြစ်တဲ့ ဆော်ဒီ၊ အီဂျစ်နဲ့ အာရပ်နိုင်ငံတချို့ကတော့ အစ္စရေး- ပါလက် စတိုင်းအရေးကိစ္စမှာ သမ္မတထရမ့်ရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုကို အသိအမှတ် ပြုခဲ့ပြီး ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုတွေ အသစ်ပြန်စဖို့ တိုက်တွန်းလျက် ရှိပါတယ်။ ။
ကိုးကား-The Indepenent