ထွန်းသစ်စ
တရုတ်နိုင်ငံမှာ ဇွန် ၁၄ ရက်က တစ်နေ့တည်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ထပ်မံကူးစက်မှု အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြမှုနဲ့အတူ မြို့တော်ပေကျင်းရဲ့ နေရာအတော်များများကို ကန့်သတ်ပိတ်ဆို့ထားပါတယ်။ အဲဒီလိုအခြေ အနေဟာ ကျန်ရှိနေတဲ့ ကမ္ဘာ့နေရာအတော်များများကို ကိုဗစ်-၁၉ ဒုတိယလှိုင်းဂယက် ထပ်မံရိုက်ခတ်လာနိုင် တယ်လို့ သတိပေးနေသလို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ တောင်အမေရိကကို အရှိန်ပြင်းပြင်းနဲ့ ထိခိုက်စေခဲ့တဲ့ လက်သည်တရားခံလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ပြည်တွင်းကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုပြန်လည်ဖြစ်ပွားလာတာက တရုတ်နိုင်ငံကို စိတ်လှုပ်ရှားစေပါတယ်။ ကိုဗစ် - ၁၉ ဟာ တရုတ်နိုင်ငံမှာ လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်နှောင်းပိုင်းမှာ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအတွက် လှုပ်ရှားဆောင် ရွက်မှုတွေအပေါ် တင်းကျပ်ပြင်းထန်တဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေ ချမှတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးပျံ့နှံ့သွားခဲ့တဲ့အတွက် အဲဒီလိုကန့်သတ်ချက်တွေကို တစ်ကမ္ဘာလုံးက လိုက်ပါ လုပ်ဆောင် ခဲ့ရပါတယ်။
ကိုဗစ်-၁၉ စစ်ပွဲအောင်နိုင်ရေး
ကိုဗစ် - ၁၉ နှိပ်စက်မှုကြောင့် ကမ္ဘာကြီးလည်း အားရကျေနပ်ဖွယ်ရာ မကောင်းတော့သလို ကိုဗစ်-၁၉ စစ်ပွဲအောင်နိုင်ရေးအတွက် ခက်ခဲမှုတွေနဲ့လည်း ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ ဥရောပမှာတော့ ကိုဗစ် - ၁၉ ကူးစက် ဖြစ်ပွားမှုနှုန်းကျဆင်းလာတာနဲ့အတူ နွေရာသီ အပန်းဖြေရာသီအစမှာ နယ်စပ်တွေကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးဖို့ ပြင်ဆင်နေကြပါတယ်။
တရုတ်အာဏာပိုင်တွေ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိုဗစ်-၁၉ ထပ်မံကူးစက်ဖြစ်ပွားမှု ၅၇ ခုမှာ ၃၆ ခုဟာ ပြည်တွင်းကူးစက်မှုတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ကူးစက်မှု ဖြစ်ပွားရာမြို့တော်ရဲ့ လက်ကားအစားအစာဈေးကြီးကို ပိတ်ခဲ့သလို အနီးဝန်းကျင်အိမ်ရာတွေကိုလည်း အသွားအလာကန့်သတ်လိုက်ပါတယ်။
လူတွေလည်း ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့နေကြတယ်လို့ ပေကျင်းမြို့တော်ရှိ တခြားဈေးတစ်ခုမှ သစ်သီးများနဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက် ကုန်သည်တစ်ဦးက ပြောလိုက်ပါတယ်။ အသားရောင်းတဲ့ဆိုင်တွေကိုလည်း ပိတ်လိုက်ပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်က တကယ်ကြောက်စရာ ကောင်းတယ်လို့ ဆန်း ဆိုတဲ့လူတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။
အဲဒီသတင်းကြောင့် ဈေးဝယ်သူတွေဟာ အရင်ကထက် နည်းပါးသွားခဲ့ပါတယ်။ လက်တင်အမေရိကမှာ ကိုဗစ် - ၁၉ ပျံ့နှံ့ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကြောင့် အနည်းဆုံးလူပေါင်း ၄၂၉၀၀၀ သေဆုံးခဲ့သလို ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကိုလည်း ကျဆင်းစေခဲ့ ပါတယ်။
ကိုဗစ်-၁၉ အတည်ပြုလူနာ အရေအတွက်ဟာ အခုဆိုရင် ၇ ဒသမ ၇ သန်းလောက် ရှိလာခဲ့ပြီး ကိုဗစ်- ၁၉ ဟာ လတ်တလောမှာတော့ လက်တင်အမေရိကမှာ အရှိန်အဟုန်ကောင်းကောင်းနဲ့ ကူးစက်ပျံ့နှံ့နေပါတယ်။ လက်တင် အမေရိကမှာ ကျန်းမာရေးစနစ်ကလည်း ပြောပလောက်အောင်ကောင်းမွန်မှုမရှိသလို နိုင်ငံရေးအခင်းအကျင်း ကလည်း ၀ရုန်းသုန်းကားဖြစ်နေပါတယ်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုပြီးလျှင် ဘရာဇီးနိုင်ငံဟာ ကိုဗစ်-၁၉ ကြောင့် သေဆုံးမှု ဒုတိယအများဆုံးနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာပါတယ်။ ဘရာဇီးနိုင်ငံရဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် သေဆုံးနှုန်းဟာ ဗြိတိန်ကိုတောင် ကျော်လွန်လာပါပြီ။ ချီလီကျန်းမာရေးဝန်ကြီးလည်း နိုင်ငံတွင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် အမှန်တကယ်သေဆုံးသူ အရေအတွက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆူပူမှုဖြစ်ပွားနေတဲ့ အတောအတွင်းမှာ ရာထူးကနုတ်ထွက်ခဲ့ပါတယ်။
အခုအချိန်အထိ ကိုဗစ်-၁၉ ကို မကုသနိုင်သေးပါဘူး။ သို့သော်လည်း ဆေးဝါးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဖြစ်တဲ့ အက်စ်ထရာ ဇီနီကာက ဥရောပမိတ်ဖက်နိုင်ငံတွေကို ကာကွယ်ဆေး ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ တစ်ခါသောက်ဆေးပမာဏအရေအတွက် သန်း ၄၀၀ ကိုထောက်ပံ့ပေးဖို့ သဘောတူခဲ့ပါတယ်။
ဂျာမနီအစိုးရကတော့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးကို အခုနှစ်ကုန်မှာ ရရှိနိုင်မယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။
ဥရောပနိုင်ငံတွေကတော့ ဖြေလျှော့နေပြီ
ဥရောပနိုင်ငံအများစုကတော့ တကယ့်ကိုစီးပွားရေးဆိုင်ရာအကျပ်အတည်းဖြစ်စေတဲ့ ကန့်သတ်ပိတ်ဆို့မှု တွေကို ဖြေလျှော့ပေးနေပါပြီ။ သို့သော်လည်း စီးပွားရေးကတော့ ဆက်လက်ကျဆင်းနေဆဲဖြစ်သလို ဆင်းရဲဒုက္ခ ခံစားရမှုတွေကိုလည်း အဆုံးမသတ်နိုင်သေးပါဘူး။
ဥရောပကော်မရှင်က ကန့်သတ်မှုတွေကို ဖြေလျှော့ ပေးဖို့တိုက်တွန်းပြီးနောက်မှာ နိုင်ငံအတော်များများက သူတို့ရဲ့ နယ်စပ်တွေကို တနင်္လာနေ့မှာ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးဖို့ ပြင်ဆင်မှုတွေလုပ်ဆောင်နေကြပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ပိုလန်လို နိုင်ငံမျိုးကတော့ အဲဒီကိစ္စကို အရင်ကတည်းက ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး တခြားဥရောပနိုင်ငံသားတွေကို လာရောက် လည်ပတ်ခွင့်တောင် ပေးခဲ့ပါတယ်။
ဂျာမနီနိုင်ငံကလည်း တနင်္လာနေ့မှာ နယ်စပ်စစ်ဆေးမှုတွေကို အဆုံးသတ်တော့မယ်လို့ ကြေညာခဲ့ပါတယ်။ အလားတူ ပြင်သစ်နိုင်ငံကလည်း ဇူလိုင်လကစပြီး ရှန်ဂန်နိုင်ငံအုပ်စုဝင်မဟုတ်သည့် (ဘူလ်ဂေးရီးယား၊ ရိုမေးနီးယား၊ ခရိုအေးရှား၊ ဆိုက်ပရပ်စ်၊ အိုင်ယာလန်၊ ယူကေ) နိုင်ငံတွေကသူတွေအတွက် သူ့ရဲ့ နယ်စပ်ကို တဖြည်းဖြည်း ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးမယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ဂရိဝန်ကြီးချုပ် ကီရီရာကို့စ်က သူ့နိုင်ငံရဲ့ ခရီးသွားရာသီကိုဖွင့်လှစ်ပေးဖို့ စနေနေ့က ရင်သပ်ရှုမောလောက်အောင် လှပလွန်းတဲ့ ဆန်တိုရီနီကျွန်းကို သွားရောက်ခဲ့ပါတယ်။
ဂရိနိုင်ငံဟာ ဒီနှစ်နွေရာသီမှာ ကျန်းမာဘေးကင်းရေးကို နံပါတ် ၁ ဦးစားပေးအနေနဲ့ဆောင်ရွက်ရင်း ခရီးသွား တွေကို ကြိုဆိုဖို့အသင့်ဖြစ်နေပါပြီ။ ဗင်းနစ်ရဲ့ ပျော်ရွှင်မှုတွေလည်း စနေနေ့မှာ ပြန်လည်ဖြစ်ထွန်းလာခဲ့ပါပြီ။ နာမည်ကျော်ကြားတဲ့ ဒိုဂီနန်းတော် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်မှုနဲ့အတူ လူတွေရာထောင်ချီလာရောက် ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါကတကယ့်ကိုပြင်းထန်တဲ့ စိတ်ခံစားမှုပါပဲ၊ ကျောင်းစစဖွင့်ချင်း ပထမနေ့လိုပါပဲလို့ ဗင်းနစ်မြို့တော် ပြတိုက်ဖောင်ဒေးရှင်းရဲ့ အကြီးအကဲ မာရီယာခရစ်တီနာ ဂရီဘော်ဒီက ပြောပါတယ်။
တခြားပျော်ရွှင်မှုတွေပြန်လာပြီ
တခြားပျော်ရွှင်မှုတွေလည်း ပြန်လာပါပြီ။ အဲဒါကတော့ ဘာစီလိုနာဟာ သူ့ရဲ့ လာလီဂါဂုဏ်သတင်းကိုထိန်းသိမ်းဖို့ ဘောလုံးအကျော်အမော် လီယွန်နယ် မက်ဆီဟာ နောက်တစ်ကြိမ် ကွင်းထဲပြန်ဆင်းခဲ့တာပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဘာစီလိုနာဟာ လူသူမရှိတဲ့ကွင်းထဲမှာ မာလော့ကာကို ၄-၀နဲ့ နိုင်ခဲ့ပါတယ်။
ထို့အတူ ကိုဗစ် - ၁၉ ဖြစ်ပွားမှု ၂၂ ရက် ဆက်တိုက်မရှိတော့တဲ့ နယူးဇီလန်မှာလည်း စနေနေ့က ရပ်ဘီ အားကစားပွဲတွေ ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ရပ်ဘီပွဲကြည့် ပရိသတ် ၂၀၀၀၀ လောက်ဟာ အော့တာဂိုဟိုက်လန်ဒါနဲ့ ဝေကာတိုချက်ဖ်တို့ရဲ့ ယှဉ်ပြိုင်မှုကို အားပါးတရ ကြည့်ရှုခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီပွဲမှာ အော့တာဂို ဟိုက်လန်ဒါက ပြိုင်ဘက် ဝေကာတိုချက်ဖ်ကို ပွတ်ကာသီကာ အနိုင်ရခဲ့ပါတယ်။ သို့သော်လည်း ဩစတြေးလျကတော့ သူ့ရဲ့ ရပ်ဘီအားကစား ပွဲတွေကို ကိုဗစ်-၁၉ ကြောင့် ရပ်နားထားပါသေးတယ်။
သတိနဲ့နေထိုင်ကြဖို့လို
ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ ကူးစက်ဖြစ်ပွားမှုဟာ အာဖရိကမှာ အရှိန်အဟုန်ကောင်းနေကြောင်း ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ကြီးက အခုသီတင်းပတ်မှာ ပြောကြား လိုက်ပါတယ်။ ကိုဗစ်-၁၉ အတည်ပြုလူနာများ တွေ့ရှိပြီးနောက်မှာတော့ ဘော့ဆွာနာမြို့တော် ဂါဘိုရုန်းကို ယခုစနေနေ့မှာ ကန့်သတ်ပိတ်ဆို့လိုက်ပါတယ်။
ကိုဗစ် - ၁၉ ဖြစ်ပွားမှု အမြင့်ဆုံးနှုန်းနဲ့ စံချိန်တင် နေတဲ့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရဲ့ အထူးသဖြင့် တက္ကဆက်နဲ့ ဖလော်ရီဒါအပါအဝင် ပြည်နယ်အတော်များများ ကိုဗစ်-၁၉ ကြောင့် သေဆုံးသူတွေဟာ ၁၁၅၀၀၀ ကျော်ခဲ့ပါပြီ။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနဲ့ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုအပေါ် ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုတွေ အများအပြား ပြုလုပ်ခဲ့ တာကြောင့် အခုလို ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်မှု မြင့်တက်လာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ လုံး၀စိတ်ချရတဲ့ အနေအထားမှာ မရှိသေးသလို နောက်တစ်ကြိမ် ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှု အချိန်မရွေး ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်တာကြောင့် သတိနဲ့ နေထိုင်ကြဖို့ လိုပါတယ်။
ကိုးကား - အေအက်ဖ်ပီ
